Mấy ngày nay, bức "tâm thư" gửi người Việt có tên: "Việt Nam – Nhà giàu và những đứa con chưa ngoan" đang gây tranh cãi trên mạng xã hội. Bài viết này mở đầu bằng việc ca ngợi đất nước và con người Nhật Bản hết lời. Qua đó, tác giả chê bai những yếu kém, thói xấu của người Việt, như tự hào về rừng vàng biển bạc nhưng vẫn nghèo, hay ghen ăn tức ở...

Rất nhiều người Việt vào tán dương ý kiến của du học sinh Nhật Bản  và quay mũi dùi vào chỉ trích những thói xấu của người Việt, hài lòng trước mấy nhận xét chung chung của tác giả này.

Và qua cuộc tranh luận này, ta lại thấy thêm một tính xấu của người Việt nữa là tâm lý đám đông: Cứ nhìn thấy nhận xét của người nước ngoài, của người Nhật (nước mà Việt Nam rất hâm mộ) là liền gật gù "nói chuẩn quá".

Bản thân tôi cũng rất hâm mộ người Nhật. Và thực ra thì cậu sinh viên này nói chẳng sai từ nào cả. Nhưng, có một điều lạ là sao cùng là "góp ý" cho Việt Nam, mà bức ảnh dây điện chẳng chịt của Bill Gates lại "ăn gạch" nhiều vậy? Trong khi, nếu so về tuổi đời, tài năng, tầm ảnh hưởng ... thì Bill Gates đáng lẽ phải được chào đón hơn?

Bài viết của sinh viên người Nhật này thực ra cũng chỉ tổng hợp những gì báo Việt nói thường xuyên và không có gì mới, nhưng lại được chào đón? Và, nếu nhận xét kỹ hơn, thì cậu ấy mới chỉ nêu ra được "thực trạng", chứ cũng chẳng thể nêu phần "giải pháp".

Đây cũng là kiểu chung của Việt Nam mình, chỉ nêu thực trạng ra rồi để đấy.

Bài viết sẽ được chia sẻ, bình luận, dậy sóng trong vài ngày, rồi sẽ chìm vào quên lãng. Rồi cái thực trạng được nêu ra sẽ đâu lại hoàn đó, còn lâu mới được thay đổi.

Bao nhiêu người trong số các bạn bình luận "đúng quá", "chuẩn quá", sau khi đọc bài này sẽ tìm hiểu tiếp xem người Nhật làm thế nào để có ý thức như vậy mà học hỏi. Hay chỉ bình luận xong, ra đường đi vẫn lấn làn, làm sai vẫn ngại xin lỗi, rồi lại biện hộ "mọi người đều thế"? Và rồi mọi chuyện lại thành ném đá ao bèo.

Vậy thì, sau khi bình luận "đúng quá", tôi nghĩ là nên hỏi tiếp: Làm thế nào mà người Nhật lại được như vậy? Đó mới là điều cần làm, thay vì chỉ ngồi tán đồng và gật gù.