Ông Nguyễn Hữu Chí, nguyên Vụ trưởng Vụ GD, Ban Tuyên giáo T.Ư cho biết, đánh giá chương trình một cách khoa học là công đoạn quan trọng của đổi mới giáo dục. Đây là việc chúng ta đã không chịu làm và bây giờ mới bắt đầu làm.

Việc đánh giá chương trình sách giáo khoa sắp tới có gì khác với những điều chúng ta đã và đang làm?

Trước nay chúng ta thường đánh giá một cách… vu vơ và cảm tính, dựa theo ý người trên - lãnh đạo nói tốt là… tốt. Ở nước ta còn có sự cực đoan nữa là xảy ra “làn sóng” chửi bới sách giáo khoa (SGK) không được dẫn dắt bằng khoa học. Hơn thế nữa, bản thân những người đi đánh giá chương trình, SGK cũng không được trang bị kiến thức về khoa học đánh giá.

Những người đi thẩm định chương trình, thẩm định SGK chỉ chăm chăm xem chương trình có viết những nội dung quan trọng của khóa học không, SGK có viết đủ, viết đúng không… Trong khi, vấn đề về chương trình SGK lớn hơn nhiều, quan trọng là với lứa tuổi, bối cảnh, thì giáo dục như thế nào là phù hợp.

Có thể sẽ được học theo chương trình sách giáo khoa mới sau năm 2015 (Ảnh: Hồng Vĩnh).

Đổi mới tốt đến đâu cũng phải có thước đo. Nếu có khoa học đánh giá và đánh giá chuẩn mực không chỉ khiến xã hội đỡ bức xúc mà điều quan trọng là để những người làm chương trình giáo dục đỡ chủ quan, tùy tiện hoặc duy ý chí. Và công việc đang ở giai đoạn bàn xem trong giai đoạn sắp tới chúng ta nên đánh giá chương trình, SGK theo quan điểm nào, nhằm mục đích gì, kỹ thuật đo đạc gì trước khi xây dựng chương trình và SGK sau 2015.

Nói như thế có nghĩa từ trước đến nay những đánh giá của các nhà khoa học và của xã hội về chương trình, SGK là chưa chuẩn mực và chưa đúng? Cả những đánh giá là SGK sai chỗ này, sai chỗ kia; cả những đánh giá về sự chồng chéo của chương trình, gây lãng phí… cũng không đúng?

Những đánh giá đó phản ánh tâm trạng xã hội; ý kiến thì cũng có cái đúng, có cái sai. Thực ra, chương trình và SGK hiện hành có 2 cái sai cơ bản. Cái sai thứ nhất: Coi kiến thức là tất cả, từ mẫu giáo đến tiến sĩ trong khi, hiểu biết kiến thức đối với con người chỉ là cần không phải đã đủ.

Dù nói hay thế nào cũng phải làm được việc và hành xử tốt trong cộng đồng. Cái sai thứ hai là hệ thống giáo dục đã áp đặt, nhồi sọ và dạy tư duy một chiều. Nếu tập trung giải quyết được 2 vấn đề đó là giải quyết được bài toán giáo dục.