Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà là lựa chọn mang ý nghĩa chính sách nhằm bảo đảm công bằng tiếp cận tri thức cho mọi học sinh.

Việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục ngày 10/12/2025 được xem là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu đổi mới, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Trong số các nội dung điều chỉnh, quy định về một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc đang thu hút sự quan tâm lớn của xã hội.

Thực tiễn những năm qua cho thấy mô hình “một chương trình, nhiều sách giáo khoa” đã tạo dư địa cho đổi mới phương pháp, huy động nguồn lực xã hội và đa dạng hóa cách tiếp cận kiến thức. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều vướng mắc bộc lộ rõ nét: Học sinh chuyển trường phải thay sách, giáo viên điều chỉnh giáo án theo từng bộ, phụ huynh chịu áp lực mua lại sách mỗi năm, chi phí trở thành gánh nặng với các gia đình thu nhập thấp.

Về mặt hệ thống, sự khác biệt học liệu giữa các địa phương gây khó khăn trong tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và vô hình trung tạo ra những lệch chuẩn trong tiếp cận tri thức.

Ảnh minh họa.

Để khắc phục, Luật sửa đổi giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định phương án sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất, có thể biên soạn mới hoàn toàn hoặc lựa chọn, chỉnh lý từ các bộ đang sử dụng.

Cách tiếp cận này được đánh giá là linh hoạt, giảm xáo trộn, đồng thời bảo đảm tiêu chí minh bạch, tiết kiệm và phù hợp điều kiện thực tiễn. Theo lộ trình, từ năm học 2026-2027, các sở giáo dục và nhà trường sẽ chủ động chuẩn bị đội ngũ, cơ sở vật chất và học liệu để triển khai.

Điều quan trọng cần nhìn nhận là, việc thống nhất sách không đi ngược đổi mới. Sách giáo khoa chỉ là công cụ; chất lượng giáo dục vẫn phụ thuộc vào năng lực giáo viên, phương pháp dạy học, học liệu số và môi trường sư phạm. Vì vậy, đi kèm với việc lựa chọn bộ sách, ngành giáo dục phải triển khai đồng bộ tập huấn, chuẩn hóa quy trình, tăng cường sử dụng học liệu số và xây dựng cơ chế phản hồi xã hội trong quá trình thực thi.

Một điểm được dư luận đặc biệt quan tâm là lộ trình miễn phí sách giáo khoa từ năm 2030. Nếu nguồn lực được chuẩn bị đúng và đủ, chính sách này sẽ giúp giảm đáng kể chi phí cho hàng triệu gia đình, nhất là ở vùng khó khăn. Đây cũng là thông điệp về đầu tư dài hạn, coi sách giáo khoa là hạ tầng tri thức, chứ không đơn thuần là sản phẩm tiêu dùng giáo dục.

Từ góc nhìn phát triển bền vững, một bộ sách thống nhất là bước đi nhằm thu hẹp khoảng cách vùng miền, thiết lập mặt bằng kiến thức chung và củng cố quyền được học trong điều kiện bình đẳng. Thách thức còn nhiều, nhưng lựa chọn này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc giữ ổn định để đổi mới, đổi mới có kiểm soát và bảo vệ cơ hội học tập của người yếu thế.

Một quyết sách giáo dục chỉ có ý nghĩa khi nó tạo ra chuyển động thật trong đời sống học đường. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và đồng thuận xã hội, việc thống nhất sách giáo khoa từ năm học 2026-2027 có thể trở thành điểm tựa cho giai đoạn phát triển tiếp theo của giáo dục phổ thông - ổn định để tiến lên, chứ không phải ổn định để dừng lại.