Tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lạng Sơn là tuyến cao tốc nối từ Thủ đô Hà Nội tới cửa khẩu Hữu Nghị, tỉnh Lạng Sơn và nối vào tuyến đường cao tốc Hữu Nghị Quan - Nam Ninh (Trung Quốc).

Dự án có điểm đầu cách biên giới Việt Nam - Trung Quốc khoảng 1,8km thuộc địa phận xã Đồng Đăng, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn; điểm cuối nghiên cứu xây dựng tuyến mới và mở rộng đường cũ tại đầu cầu Như Nguyệt thuộc địa phận phường Đáp Cầu, TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh và điểm cuối dự án tại nút giao cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (vị trí kết nối vành đai III TP Hà Nội).

Tổng chiều dài toàn tuyến nghiên cứu 146,75km, trong đó chiều dài xây dựng mới 104,7km (vận tốc thiết kế 80km/h), chiều dài mở rộng đường hiện tại 21km, chiều dài nâng cấp 21,05km (vận tốc thiết kế 100km/h). Theo dự kiến, tuyến cao tốc này sẽ được nghiên cứu để đi qua địa phận của 3 tỉnh: Bắc Ninh, Bắc Giang và Lạng Sơn.

Về quy mô đầu tư, tuyến đường sẽ được thiết kế với 4 làn xe đường cao tốc, riêng đoạn từ cầu Phù Đổng - Bắc Ninh cải tạo thành đường cao tốc 4 làn xe nhưng thiết kế dự phòng mở rộng lên 6 làn xe.

Theo báo cáo của Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT (TEDI) và Công ty cổ phần Tư vấn đường cao tốc Việt Nam (VECC), hiện nay Quốc lộ 1A đoạn Hà Nội - Lạng Sơn là tuyến nối Hà Nội với cửa khẩu Hữu Nghị ở biên giới Việt - Trung Quốc. Tuyến đường đã hoàn thành nâng cấp với tiêu chuẩn cấp III đồng bằng, một số đoạn cấp III miền núi và được cải hướng tuyến một số đoạn lớn như: đoạn qua TP Lạng Sơn, đèo Sài Hồ, đoạn từ Tân Dĩnh đến Quốc lộ 5. Riêng đoạn Bắc Ninh - Hà Nội là đường cấp I với quy mô giai đoạn đầu là 4 làn xe. Trước yêu cầu phát triển ngày càng tăng, hơn nữa nhiều đoạn của Quốc lộ 1A cũ đã được giao cho các tỉnh, thành phố dọc tuyến quản lý và chưa được cải tạo, nâng cấp, đang trong tình trạng xuống cấp nhanh chóng, do đó việc nghiên cứu để sớm đầu tư tuyến cao tốc nối Hà Nội với Lạng Sơn là hết sức cấp bách.

Hiện các đơn vị liên quan đang lập báo cáo đầu tư giữa kỳ để trình lãnh đạo Bộ Giao thông xem xét và phê duyệt.