Đoàn quân của HLV Phan Thanh Hùng bước vào AFF Cup 2012 với tư cách là một ứng cử viên nặng ký cho ngôi vô địch bởi những màn trình diễn của Công Vinh cùng đồng đội trong những trận giao hữu trước đó là rất ấn tượng. Trong đó, để lại tiếng vang lớn nhất chính là 2 trận thắng trước nhà ĐKVĐ Malaysia. Ngoài ra, trước khi AFF Cup khởi tranh, ĐTVN cũng chính là đội bóng có thứ hạng cao nhất tại Đông Nam Á ở BXH FIFA. Bên cạnh đó, NHM cũng đặt rất nhiều niềm tin vào kinh nghiệm dầy dạn của HLV Phan Thanh Hùng.

Mang theo hàng trang như vậy nhưng ĐTVN lại không thể vượt qua Myanmar ở lượt trận đầu tiên. Tấn Tài là cầu thủ giúp Golden Star vươn lên dẫn trước nhưng sai lầm ở hàng thủ đã khiến ĐTVN chỉ có được 1 điểm khi tiếng còi mãn cuộc vang lên. Sau màn ra quân thất vọng, thầy trò HLV Phan Thanh Hùng rất quyết tâm có được thắng lợi trước Philippines để nuôi hi vọng vào bán kết. Tuy vậy, một lần nữa CV9 và các đồng đội lại khiến NHM thất vọng. Chơi lấn lướt trong cả trận đấu nhưng sự bế tắc đã khiến ĐTVN phải trả giá bằng bàn thua duy nhất được ghi bởi Caligdong ở những phút cuối trận.

Xét về mặt thành tích, đây có thể coi làm một bất ngờ lớn với bóng đá Việt Nam bởi trong lịch sử AFF Cup, chưa bao giờ ĐTVN khởi đầu tệ hại tới như vậy khi chỉ có được 1 điểm sau 2 trận đã đấu. Trước đây, màn ra quân kém thuyết phục nhất là 2 trận hòa tại AFF Cup 2007. Việc thất bại trước Philppines cũng là một bất ngờ lớn bởi đội bóng này chưa bao giờ là đối thủ xứng tầm của ĐTVN.

ĐTVN thiếu một thủ lĩnh đích thực trên sân

Nói là bất ngờ nhưng nếu đánh giá một cách khách quan, công bằng, đây có thể coi là một bất ngờ hợp lý. Thứ nhất, hàng loạt trụ cột của ĐTVN đang đứng trước cảnh “ra đường” khi nhiều CLB tại V-League chưa rõ tương lai. Trong số đó, Công Vinh, Thành Lương là 2 cái tên lo lắng nhất sau khi bầu Kiên bị bắt và CLB BĐ Hà Nội tuyên bố không tham dự V-League 2013. Bên cạnh đó, những Âu Văn Hoàn, Thanh Hưng… của SHB Đà Nẵng cũng chẳng rõ tương lai khi bầu Hiển rút lui và đội bóng rơi vào cảnh thiếu kinh phí và còn nhiều trường hợp khác nữa.

Khi cái đầu không thông thì cái chân không thể đá tốt, các tuyển thủ vừa đá vừa ngóng tương lai thì làm sao chơi với 100% sức lực. Đó là chưa kể tới việc nếu dính chấn thương, ai sẽ bỏ kinh phí ra chữa trị khi các CLB lo cho mình còn chưa xong. Thứ hai, sau khi Minh Phương giã từ ĐTQG, bóng đá Việt Nam vẫn chưa tìm thấy một thủ lĩnh thực sự trên sân. Trọng Hoàng, Thanh Hưng đều nhận được nhiều kỳ vọng nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu. Tấn Tài cũng được nhắc đến nhưng cầu thủ của Khánh Hòa lại có sở trường đá cánh hơn là bó vào trung lộ. Vắng bóng thủ lĩnh, việc lối chơi của ĐTVN trở nên vô hồn là điều đương nhiên.

Thứ 3, các cầu thủ trụ cột đều đang cho thấy dấu hiệu sụt giảm phong độ. Ngoài Tấn Tài vẫn chơi tốt, Công Vinh, Thành Lương, Minh Đức, Trọng Hoàng, Thanh Hưng, Văn Biển, Quang Hải đều chỉ còn là cái bóng của chính mình sau một mùa giải đầy biến động tại V-League. Với bộ khung như vậy, càng dễ hiểu tại sao ĐTVN đang đứng trước nguy cơ bị đánh bật khỏi AFF Cup ngay từ vòng bảng. Từ 3 nguyên nhân trên, rõ ràng việc HLV Phan Thanh Hùng và các học trò gây thất vọng tại AFF Cup 2012 có thể coi là một bất ngờ hợp lý.