Điều đáng nói là trong khi các DN tăng giá thì cơ quan quản lý lại biết khá lơ mơ và thậm chí là ít nhiều đồng thuận với lý do mà DN bao biện.

Tăng cao rồi giảm từ từ

Đầu năm 2012, người tiêu dùng (NTD) choáng váng với việc gas đồng loạt tăng giá. Cụ thể là ngay sau Tết Nguyên đán, các Cty kinh doanh gas đồng loạt tăng giá gas bán lẻ trong nước thêm 42.000đ/bình 12kg, nâng giá mỗi bình gas đến tay NTD lên mức 425.000đ - 470.000đ/bình. Theo tính toán thì chỉ trong vòng 1 tháng đầu năm, giá gas đã tăng thêm 74.000đ/bình.

Nếu đem mức giá này so sánh với mức giá 303.000đ/bình cách đây đúng 1 năm thì giá gas tăng 40,2%  và tăng hơn 20% so với cuối năm 2011. DN cung cấp bao biện rằng gas tăng giá là bởi ảnh hưởng giá gas thế giới và thuế NK. Có đại diện DN còn khẳng định giá gas thế giới đã tăng tổng cộng thêm 230USD/tấn, đạt mức 1.025USD/tấn. Thậm chí từ đây các DN còn cho rằng cần phải giảm thuế NK gas.

Ngay sau khi tăng giá gas, báo giới và NTD đã lên tiếng. Có lẽ chính sự lên tiếng này mới lôi các cơ quan quản lý vào cuộc. Tuy nhiên, đại diện các cơ quan quản lý lại tỏ ra đồng thuận với lý do mà các DN đưa ra và cũng chỉ bày tỏ quan điểm rằng sẽ kiểm tra, sẽ công bố kết quả, sẽ xử lý nếu DN vi phạm... Và cũng sau khi báo giới và NTD lên tiếng thì các DN mới “rục rịch” giảm giá gas. Tuy nhiên, nếu như các DN tăng mức giá khủng từ hơn 40.000 - 50.000đ/bình thì khi giảm lại chỉ giảm... từ từ ở mức trên dưới 10.000đ/bình.

Dấu hiệu làm giá

Tuy nhiên một thống kê và công bố đáng lưu ý là giá gas NK không cao như DN loan báo. Thay vào đó là mức giá thấp hơn nhiều. Vì thế, có cơ sở để nhận định rằng gas đã bị làm giá và việc tăng giá gas cao như thời gian qua là hết sức phi lý trong bối cảnh các cơ quan quản lý ra tay bình ổn thị trường, kiềm chế lạm phát.

Cụ thể là theo thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy lượng gas được các DN NK trong tháng 1.2012 có đơn giá NK bình quân là khoảng 920USD/tấn, giá bình quân NK của gas tháng 12.2011 còn thấp hơn - chỉ khoảng hơn 800USD/tấn. Như vậy có thể thấy rằng những lý do mà DN đưa ra rằng giá gas thế giới đã tăng cao tới hơn 1.000USD/tấn là hoàn toàn không thể chấp nhận được. Đồng thời việc giá gas tăng quá cao như thời gian qua là phi lý và thực sự có biểu hiện của việc lũng đoạn.

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng việc để có gas bán trong tháng 2.2012 thì ít nhất các DN cũng phải NK gas từ tháng 1.2012 và thậm chí là trước đó. Vì thế các DN không thể bao biện cho việc tăng giá quá cao này. Cũng theo biểu thống kê của Tổng cục Hải quan thì đúng là tháng 1.2012, giá gas NK có cao hơn tháng 12.2011 một phần là bởi giá rét trên thế giới. Tuy nhiên, đây thực chất là hành vi tăng giá kiểu “võ đoán” và đón đầu của DN chứ thực chất giá gas NK đã không tăng quá cao. Cụ thể là giá gas NK hồi tháng 12.2011 rất thấp với mức bình quân khoảng hơn 800USD/tấn nhưng đến tháng 1.2012 đã tăng lên mức 921USD/tấn.

Đại diện cơ quan quản lý là Bộ Công Thương và Bộ Tài chính cho biết vẫn thường xuyên có số liệu đối chiếu giá gas NK, từ đó làm căn cứ để kiểm soát giá đăng ký của các DN. Được biết các cơ quan quản lý này cũng đã có đoàn kiểm tra và... sẽ công bố kết quả và sẽ xử lý nếu DN vi phạm. Trước đó ngày 5.1, cơ quan quản lý tại TPHCM đã kiểm tra, lập biên bản vi phạm 3 DN là Cty Shell gas VN, Cty Total VN, Cty gas Petrolimex Sài Gòn về hành vi tăng giá quá mức trước khi đăng ký giá.