Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 18/2026/NĐ-CP ngày 14/01/2026 sửa đổi, bổ sung một số nghị định nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp. Nghị định gồm 6 chương, 18 điều, sửa đổi, bổ sung 15 nghị định liên quan đến các lĩnh vực trọng tài thương mại, luật sư, đấu giá tài sản, hộ tịch, quốc tịch, nuôi con nuôi, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa…

Trong đó, các quy định sửa đổi về hộ tịch được đánh giá là điểm nhấn quan trọng, góp phần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, sử dụng dữ liệu điện tử thay thế giấy tờ bản giấy, tạo thuận lợi cho người dân.

Không bắt buộc xuất trình giấy tờ bản giấy khi đăng ký hộ tịch nếu dữ liệu đã có. Ảnh minh họa

Nghị định số 18/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều quy định của Nghị định số 123/2015/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ tịch. Theo đó, người yêu cầu đăng ký hộ tịch, cấp bản sao trích lục hộ tịch không bắt buộc phải xuất trình hoặc nộp bản giấy các giấy tờ tùy thân nếu thông tin đã có trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc các cơ sở dữ liệu liên quan.

Người dân chỉ cần cung cấp thông tin về giấy tờ (số, ngày cấp, cơ quan cấp) hoặc số định danh cá nhân, cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm tra cứu, đối chiếu, khai thác dữ liệu. Trường hợp không khai thác được thông tin hoặc dữ liệu không đầy đủ, không chính xác, cơ quan đăng ký hộ tịch mới yêu cầu xuất trình giấy tờ bản chính và thực hiện cập nhật, điều chỉnh theo quy định.

Quy định này cũng được áp dụng khi xác nhận tình trạng hôn nhân, đăng ký lại khai sinh, kết hôn, khai tử, theo hướng giảm thành phần hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Một điểm mới đáng chú ý khác là bỏ yêu cầu văn bản xác nhận của Thủ trưởng cơ quan, đơn vị đối với cán bộ, công chức, viên chức, người đang công tác trong lực lượng vũ trang khi đăng ký lại khai sinh, nếu thông tin đã được khai thác từ hệ thống cơ sở dữ liệu.

Đồng thời, Nghị định sửa đổi quy trình xác minh hồ sơ đăng ký lại khai sinh, kết hôn theo hướng tra cứu trực tiếp trên Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, thay vì phải gửi văn bản đề nghị xác minh đến UBND nơi đăng ký trước đây. Kết quả tra cứu dữ liệu là căn cứ để xác định đủ điều kiện hoặc không đủ điều kiện đăng ký lại.

Theo Bộ Tư pháp, việc sửa đổi, bổ sung các quy định về hộ tịch nhằm thực hiện chủ trương đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu, giảm giấy tờ, giảm chi phí tuân thủ cho người dân, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

Nghị định số 18/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/01/2026.