Giữa lòng New York, nơi có hơn 700.000 phương tiện lưu thông mỗi ngày, chính quyền đang áp dụng một giải pháp độc đáo để giảm thiểu ô nhiễm không khí. Theo đó, người dân được khuyến khích phát hiện và báo cáo các phương tiện thương mại (xe buýt, xe tải không thuộc sở hữu thành phố) dừng và để động cơ nổ quá ba phút ở nơi công cộng. Mức phạt cho hành vi này dao động từ 350 đến 600 USD (từ 9 triệu đến 15 triệu đồng). Điều đặc biệt là người cung cấp bằng chứng vi phạm hợp lệ, bao gồm video, ảnh, thời gian và địa điểm cụ thể, sẽ được hưởng 25% số tiền phạt thu được.

Tận dụng chính sách này, một người đàn ông với biệt danh “Streeter” đã biến nó thành công việc toàn thời gian. Theo đài CBS News, anh chia sẻ rằng mình kiếm được hơn 100.000 USD mỗi năm, tương đương hơn 2,6 tỷ đồng, từ việc ghi lại và gửi báo cáo vi phạm.

Người đàn ông này đã kiếm được hàng trăm triệu đồng mỗi tháng nhờ ghi lại bằng chứng xe tải
và xe buýt nổ máy sai quy định (Ảnh minh hoạ)

Công việc của “Streeter” bắt đầu từ 6 giờ sáng mỗi ngày. Anh đạp xe qua các tuyến phố đông đúc, tập trung vào những khu vực có nhiều xe tải giao hàng. Với một máy quay cầm tay và điện thoại thông minh, anh kiên nhẫn tìm kiếm những chiếc xe đang vi phạm quy định về thời gian nổ máy. "Streeter" cho biết anh đã đầu tư nghiêm túc vào việc học luật và trau dồi kỹ năng quay video để đảm bảo mọi báo cáo đều đủ tiêu chuẩn và được duyệt.

Tuy nhiên, con đường "săn tiền phạt" không hề bằng phẳng. Sự phản ứng dữ dội từ phía tài xế là một rủi ro thường trực. Nhiều người tố cáo đã bị đe dọa, hành hung, thậm chí bị truy đuổi. “Tôi đã bị đánh, bị đẩy, có lúc phải bỏ chạy”, một “người tố cáo chuyên nghiệp” khác kể lại. Những xung đột này cho thấy sự nhạy cảm và mâu thuẫn sâu sắc xung quanh chính sách của thành phố.

Về phía chính quyền, chương trình này được coi là một phần quan trọng trong nỗ lực cắt giảm khí thải carbon và cải thiện chất lượng không khí. Những người như “Streeter” được mệnh danh là “người bảo vệ không khí trong lành”. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc huy động người dân tham gia giám sát được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động tích cực và lan tỏa ý thức cộng đồng.

Ngược lại, nhiều tài xế và doanh nghiệp vận tải lại cho rằng chính sách này không công bằng và gây áp lực lớn. Zach Miller, đại diện Hiệp hội Vận tải Đường bộ New York, thẳng thắn nhận định: “Nhiều tài xế cảm thấy như bị nhắm mục tiêu. Chúng tôi gọi đây là hệ thống săn tiền thưởng”. Họ cho rằng quy định ba phút là không thực tế, đặc biệt trong các tình huống phải chờ đợi giao hàng hoặc đón khách. Một số tài xế còn bày tỏ sự nghi ngờ, cho rằng những “người tố giác” này chỉ cố tình rình rập để trục lợi từ tiền phạt thay vì thực sự quan tâm đến môi trường.

Bất chấp những tranh cãi và nguy hiểm, “Streeter” vẫn kiên định với công việc mình đã chọn. Anh coi đây không chỉ là cách để duy trì một sinh kế ổn định mà còn là một phương tiện để góp phần thay đổi ý thức của cộng đồng về vấn đề ô nhiễm, vì một New York trong lành hơn.