Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 47 (AMM-47) chính thức khai mạc tại thủ đô Naypyitaw của Myanmar hôm 8/8, mở đầu chuỗi các hội nghị lớn giữa ASEAN với các nước đối tác cũng như Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 21 (ARF-21). Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự các sự kiện này.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng thống Myanmar Thein Sein kêu gọi ASEAN tăng cường thúc đẩy việc giải quyết những tranh chấp và khác biệt bằng biện pháp hòa bình. “Những diễn biến hiện nay trên thế giới gây ra nhiều quan ngại… ASEAN cần sẵn sàng vượt qua những thách thức và mối đe dọa trong tương lai gần” -  ông Thein Sein nhấn mạnh. Nhà lãnh đạo Myanmar cũng cho rằng ASEAN cần phát huy vai trò trung tâm và chủ đạo trong xây dựng cấu trúc an ninh khu vực, trên cơ sở nâng cao giá trị của các công cụ và khuôn khổ hợp tác ở khu vực; đồng thời cần đẩy mạnh liên kết kinh tế nội khối, thu hẹp khoảng cách phát triển, xóa đói giảm nghèo, ứng phó hiệu quả với các thách thức đang nổi lên, hướng tới một Cộng đồng ASEAN phát triển bền vững. Sau 47 năm thành lập và phát triển, hơn bao giờ hết, ASEAN càng cần đề cao tinh thần đoàn kết, qua đó nâng cao uy tín và vị thế, tạo nền tảng vững chắc cho Cộng đồng ASEAN tiến bước vào một giai đoạn phát triển mới sau năm 2015.

Sau phiên khai mạc, các ngoại trưởng ASEAN họp Hội nghị Thường niên của Ủy ban Hiệp ước khu vực Đông Nam Á không vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), tham dự cuộc gặp với Ủy ban Liên chính phủ về nhân quyền cũng như có cuộc họp toàn thể và phiên họp hẹp để trao đổi về những vấn đề khu vực, quốc tế quan tâm, đồng thời xem xét các mối quan hệ và sự hợp tác bên trong khối. Một trong những vấn đề được quan tâm nhiều tại AMM-47 là căng thẳng leo thang ở biển Đông kể từ khi Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng biển Việt Nam, dẫn đến sự chỉ trích mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế. Hãng tin Kyodo (Nhật Bản) cho biết các ngoại trưởng ASEAN dự kiến kêu gọi “những hành động kiên quyết” để hạ nhiệt ở biển Đông. Theo các ngoại trưởng, những vụ việc gần đây không chỉ kéo căng quan hệ giữa các nước, đào sâu sự hoài nghi mà còn tô đậm hiểm họa của một cuộc xung đột vô hình ở khu vực. Dự thảo tuyên bố chung của AMM-47 cũng kêu gọi Trung Quốc chấm dứt những hành động phá hoại sự ổn định tại các vùng tranh chấp ở biển Đông, đồng thời thúc giục Bắc Kinh khởi động đàm phán về Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông (COC) để duy trì hòa bình, ổn định an ninh hàng hải trong khu vực. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry dự kiến lặp lại lời kêu gọi tương tự tại ARF-21 trong ngày 10/8.

Điểm nóng Hoa Đông - nơi Trung Quốc và Nhật Bản đang tranh cãi về quần đảo Senkaku/Điếu Ngư - dự kiến cũng nằm trên bàn nghị sự của các ngoại trưởng ASEAN. Theo Kyodo, các ngoại trưởng đã kêu gọi bảo vệ sự tự do, an toàn hàng hải, đồng thời thúc giục các bên liên quan không có hành động đơn phương làm thổi bùng căng thẳng.