Thanh long, sản phẩm xuất khẩu nổi tiếng của Việt Nam - Ảnh: Diệp đức Minh

Năm 2011, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản thắng lớn với tổng kim ngạch lên tới 25 tỉ USD, thặng dư thương mại toàn ngành đạt 9,2 tỉ USD, góp phần giảm nhập siêu cho đất nước. Năm 2012, ngành nông nghiệp đề ra mục tiêu phấn đấu thu về 25,5 - 26 tỉ USD từ nguồn xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Thế nhưng, tín hiệu xuất khẩu các mặt hàng này trong tháng 1.2012 không mấy khả quan khi mới chỉ thu về 1,8 tỉ USD, thấp hơn cùng kỳ năm ngoái tới 16,3%.

Theo các chuyên gia kinh tế, để mục tiêu nêu trên trở thành hiện thực, một trong những yếu tố tiên quyết là giữ vững và phát triển thị trường xuất khẩu. Nhưng tình hình đang rất đáng lo ngại khi trong một thời gian ngắn vừa qua, nhiều thông tin bất lợi từ các thị trường xuất khẩu liên tiếp dội về, trong đó có cả những cảnh báo có thể cấm nhập khẩu nông sản của nước ta.

Cần bắt buộc kiểm dịch nông sản xuất khẩu

“Hiện pháp luật VN mới chỉ quy định yêu cầu kiểm dịch đối với hàng hóa nhập khẩu có nguồn gốc thực vật mà chưa bắt buộc kiểm dịch thực vật đối với các lô hàng rau quả xuất khẩu. Cho nên, việc kiểm dịch các lô hàng xuất khẩu nhiều khi hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự giác và ý thức của từng DN. Bên cạnh việc quy hoạch lại vùng trồng rau quả, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, theo tôi, chúng ta phải khẩn trương xây dựng hành lang pháp lý, bắt buộc các DN phải kiểm dịch thực vật và kiểm tra ATVSTP đối với các lô hàng trước khi xuất đi các nước thì mới cải thiện được tình hình”, ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật Bộ NN-PTNT, đề xuất.

Sau sự kiện gần 600 tấn mật ong VN bị Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ trả lại do nhiễm chất Carbenzamin (thuốc trừ nấm), trong công điện khẩn gửi UBND các tỉnh, thành phố và đơn vị liên quan cách đây 2 ngày, Bộ trưởng NN-PTNT Cao Đức Phát lưu ý nhiều lô hàng rau quả của VN xuất khẩu sang thị trường châu Âu (EU) bị thông báo vi phạm các quy định về ATVSTP và kiểm dịch thực vật do nhiễm vi sinh vật và một số dịch hại.

Theo Bộ trưởng Phát, Tổng hội Sức khỏe và người tiêu dùng của Ủy ban châu Âu thông báo nếu phát hiện thêm 5 trường hợp vi phạm quy định ATVSTP và kiểm dịch thực vật thì EU sẽ ban hành lệnh cấm nhập khẩu rau, quả của VN.

Bộ trưởng Cao Đức Phát nhận định nếu EU đóng cửa đối với rau, quả VN, không chỉ dẫn đến việc rau, quả của chúng ta không xuất khẩu sang được các nước này mà uy tín của nông sản VN trên thị trường quốc tế sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

 Do mức độ cấp bách và nghiêm trọng của sự việc, ông Phát yêu cầu chỉ xuất khẩu các lô hàng khi đã đảm bảo tốt các yêu cầu theo quy định của EU và đề nghị cơ quan hải quan chỉ thông quan khi có giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật xuất khẩu do cơ quan kiểm dịch thực vật cấp.

Bộ trưởng Phát cũng yêu cầu UBND các tỉnh, thành và cơ quan liên quan vận động, khuyến khích DN liên kết với địa phương và nông dân phát triển các vùng sản xuất rau, quả tập trung theo tiêu chuẩn GAP phục vụ xuất khẩu; đồng thời triển khai thông tư hướng dẫn về điều kiện xuất khẩu đối với rau và quả sang EU.