"Số trọng tài có học vị cao chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các môn!"

Một lần tình cờ khi nhẩm tính lại, Tiến sĩ Trần Đức Phấn - Vụ trưởng Vụ Thể thao thành tích cao Tổng cục TDTT, đồng thời cũng là Tổng Thư ký LĐBCVN, đã phải giật mình thốt lên như vậy. Quả là một nhận xét chí lý. Trong vòng một thập niên trở lại đây, tuy số trọng tài được LĐBCVN đào tạo không nhiều như bóng đá, song những người đã qua các lớp sơ cấp cũng đạt khoảng gần 500.

Thế nhưng phần lớn số này lại là HLV, trọng tài cấp cơ sở, được địa phương, ngành cử tham gia chủ yếu để nắm bắt luật mới và phương pháp trọng tài. Do vậy, số người thực thụ do LĐBCVN quản lý và sử dụng làm trọng tài điều hành, giám biên, thư ký chuyên nghiệp v.v... ở các giải trong hệ thống quốc gia, giải mời quốc tế hoặc cử đi làm nhiệm vụ quốc tế khi có yêu cầu của Liên đoàn Bóng chuyền châu Á (AVC) hay Liên đoàn Bóng chuyền Quốc tế (FIVB), chỉ là những con số khiêm tốn hơn nhiều so với số lượng đã đào tạo.

Trọng tài quốc tế Trần Việt Cường

Nếu tính luôn cả BCBB, thì BCVN hiện có 7 trọng tài cấp quốc tế (BCBB có 1), 25 trọng tài cấp quốc gia (BCBB có 6), gần 30 trọng tài cấp 1 (BCBB có 10) và khoảng 30 trọng tài chưa được phong cấp. Điều đặc biệt là ngoài đa số đều tốt nghiệp đại học chuyên ngành TDTT hoặc một vài ngành khác, thì trong số giám sát và trọng tài này hiện có đến 3 tiến sĩ, 4 người đang theo học chương trình nghiên cứu sinh, 22 thạc sĩ, 26 người là giảng viên các trường đại học.

LĐBCVN đang gặp khó trong khâu tạo nguồn trọng tài cấp quốc tế

Theo trọng tài quốc tế Trần Việt Cường (TPHCM), nếu tính cả 5 châu lục, FIVB chỉ công nhận khoảng 40 trọng tài FIVB. Những người này được cử tham gia điều hành các giải VĐTG hoặc Wold Grand Prix hay đại hội Olympic.

Ở châu Á chỉ có 5-7 trọng tài FIVB, chủ yếu là của Nhật, Hàn Quốc, Trung Quốc. Riêng khu vực Đông Nam Á, chỉ mỗi bóng chuyền Thái Lan có 1 trọng tài FIVB. Và xếp hạng phía sau trọng tài FIVB là trọng tài cấp quốc tế, đông hơn bởi lực lượng này điều hành những giải cấp thấp như khu vực, châu lục hoặc vòng loại Wold Cup, giải mời quốc tế... Số trọng tài này, Thái Lan có khoảng 30-40, Indonesia 20-25, Malysia 15-20, Singapore trên 10 người được công nhận.

Thế nhưng có một thực tế, chỉ tính riêng khu vực Đông Nam Á, tuy BCVN được liệt kê có nền bóng chuyền ở nhóm hạng đầu song số trọng tài quốc tế được FIVB công nhận lại thuộc nhóm... đáy bảng. Đã ít, nhưng điều khó khăn đang chờ ở phía trước khi ngoài ông Trần Văn Nghĩa nay không còn tham gia, ông Trần Đức Phấn - TTKLĐBCVN, buộc phải ngưng làm nhiệm vụ vì là quan chức.

Hai ông Lê Hoàng Sơn (BCBB) và Nguyễn Văn Hùng (TPHCM) đã “hạ còi” vì quá độ tuổi 55 theo quy định. Các ông Trần Việt Cường (Chủ nhiệm Nhà thi đấu Phú Thọ - TPHCM), Lê Trí Trường (Trưởng phòng HCQT Trường Đại học TDTT Bắc Ninh) và Nguyễn Quốc Huy (Phó Giám đốc Trung tâm GDTC ĐHQG Hà Nội) tuy còn trẻ, năng lực tốt song cũng thi thoảng mới tham gia vì vướng bận công tác quản lý của đơn vị. Hiện BCVN chỉ còn mỗi trọng tài Nguyễn Công Thành (Thái Bình) vẫn tiếp tục hoạt động nhưng cũng chuẩn bị rút lui vì nay đã bước sang... tuổi 54.

Chính từ sự thiếu hụt đó, cũng theo ông Trần Việt Cường, chắc chắn quyền lợi của BCVN sẽ bị ảnh hưởng tại các đấu trường khu vực và châu lục. Ông Cường cho biết, số trọng tài trong nước đủ năng lực chuyên môn trở thành trọng tài quốc tế thì không ít, nhưng căn bệnh trầm kha bấy lâu nay là họ không tự nguyện rèn giũa  đủ chuẩn về trình độ Anh ngữ để tham dự các lớp học do AVC tổ chức và sát hạch.

Đây có lẽ là nỗi lo chung cho BCVN mà ngoài những giải pháp nhằm khuyến khích, tác động tích cực hơn nữa từ phía LĐBCVN, hy vọng tới đây các trọng tài hiện có học vị cao, chuyên môn vững vàng cần sẽ nâng cao tinh thần trách nhiệm, xả thân vì quyền lợi của nền bóng chuyền đất nước.