Theo Bộ Công Thương, xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang nghiêm trọng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz. Điều này khiến giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.

Tại Việt Nam, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m³/tấn/tháng. Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, nước ta vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.

Bộ Công Thương khuyến khích người dân làm việc từ xa để tiết kiệm xăng dầu. Ảnh minh họa

Trước những diễn biến phức tạp tại Trung Đông và áp lực tăng giá năng lượng toàn cầu, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP, đưa mức thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) của nhiều mặt hàng xăng dầu về 0%. Đây là bước đi chiến lược nhằm đa dạng hóa nguồn cung và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Các mức thuế mới được áp dụng như sau: Xăng động cơ không pha chì giảm từ 10% xuống 0%. Dầu diesel, dầu hỏa, nhiên liệu bay và dầu nhiên liệu giảm từ 7% xuống 0%. Nguyên liệu pha chế xăng (naphtha, reformate) giảm về 0%. Các loại dung môi, nguyên liệu hóa dầu (xylen, condensate, p-xylen...) giảm từ mức 2-3% về 0%.

Quyết định này có hiệu lực ngay từ ngày 9/3/2026 đến hết ngày 30/4/2026. Việc điều chỉnh này dự kiến sẽ khiến ngân sách giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng (tính theo kim ngạch năm 2025), nhưng là cần thiết để giúp các doanh nghiệp đầu mối có thêm động lực tìm kiếm nguồn hàng từ các thị trường chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Việt Nam.

Trong diễn biến liên quan, để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho nhà máy lọc dầu trong nước, Chính phủ đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó. Chính phủ đã huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác. Đồng thời, Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Nhà nước Kuwait Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah, đề nghị phối hợp với các đối tác liên quan xem xét tiếp tục cung ứng dầu thô cho Việt Nam.

Ngay khi chiến sự bùng phát, Bộ Công Thương cũng yêu cầu các nhà máy lọc dầu, doanh nghiệp đầu mối, phân phối duy trì cung ứng liên tục, đồng thời tìm thêm nguồn nhập khẩu. Các Sở Công Thương và lực lượng quản lý thị trường được chỉ đạo tăng kiểm tra, xử lý găm hàng, bán sai giá hoặc ngừng bán không lý do.

Trong bối cảnh thị trường xăng dầu có nhiều biến động, khó khăn, Bộ Công Thương khuyến nghị người dân và doanh nghiệp đẩy mạnh các giải pháp tiết kiệm xăng dầu.

Đối với người dân, có thể hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân khi không cần thiết, ưu tiên đi chung xe, sử dụng phương tiện công cộng hoặc xe đạp cho những quãng đường ngắn. Việc bảo dưỡng phương tiện định kỳ như kiểm tra áp suất lốp, thay dầu nhớt đúng hạn hay tắt máy khi dừng đỗ lâu cũng có thể giúp giảm khoảng 10-15% lượng nhiên liệu tiêu thụ. Ngoài ra, việc duy trì tốc độ ổn định, tránh tăng giảm ga đột ngột và hạn chế chạy tốc độ cao không cần thiết cũng góp phần tiết kiệm xăng dầu.

Về lâu dài, người dân có thể cân nhắc chuyển sang các phương tiện tiết kiệm năng lượng như xe điện, xe hybrid hoặc sử dụng nhiên liệu sinh học E5, E10 theo lộ trình từ ngày 1/6.

Đối với doanh nghiệp, Bộ Công Thương khuyến nghị cần xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng khâu sản xuất, vận tải; đồng thời áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001 để kiểm soát hiệu quả việc sử dụng năng lượng. Các doanh nghiệp cũng được khuyến khích tối ưu hoạt động logistics bằng cách sắp xếp tuyến vận chuyển hợp lý, tăng tải trọng mỗi chuyến hàng và giảm số lượt xe chạy rỗng.

Bên cạnh đó, việc đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, nâng cấp máy móc thiết bị sản xuất và từng bước chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió cho các hoạt động phụ trợ cũng là giải pháp được khuyến khích.

Bộ Công Thương cũng khuyến khích trong một số lĩnh vực phù hợp, người lao động có thể làm việc từ xa để giảm nhu cầu đi lại và vận chuyển.

Theo Bộ Công Thương, xăng dầu là mặt hàng chiến lược nhưng nguồn cung có giới hạn. Trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran có thể làm gia tăng bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu, việc tiết kiệm từng lít xăng dầu cũng là đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia.